Skip to content

Werk maken van de kerndoelen: KNAG

Kerndoelen
20 oktober
Leestijd 6 min

De vakverenigingen van Platform VVVO stellen zich de komende tijd kort voor. Ze vertellen over wat ze doen voor een goede implementatie van de kerndoelen en welke rol professionalisering en vakblad hierbij spelen. Annika Huizinga van KNAG vertelt als eerste over de inspanningen van leraren en lerarenopleiders aardrijkskunde.

Werk maken van de kerndoelen: KNAG

Zo’n 1700 leraren aardrijkskunde zijn lid van het KNAG. Het Koninklijk Nederlands Aardrijkskundig Genootschap. Annika Huizinga is hier onderwijscoördinator. Samen met haar collega Mick Raamsteeboers coördineert ze de onderwijsactiviteiten van het KNAG. Daaronder valt ook het ondersteunen van docenten aardrijkskunde bij de curriculumvernieuwing. Het KNAG geeft vakblad Geografie uit. We vroegen Annika met 7 vragen kort het vakblad en activiteiten over de nieuwe kerndoelen en Geografie aan ons voor te stellen.

Wat hebben jullie als eerste gedaan naar aanleiding van de nieuwe kerndoelen?

“Het KNAG is al jarenlang betrokken bij de ontwikkeling van de nieuwe kerndoelen. Meerdere aardrijkskundedocenten hebben deelgenomen aan de ontwikkelteams. Tijdens het proces hebben we tussenproducten met onze achterban gedeeld, reacties opgehaald en die teruggegeven aan de teams.Vervolgens hebben we gekeken wat de nieuwe kerndoelen betekenen voor de professionalisering van docenten. Daarvoor hebben we subsidie aangevraagd en zijn we samen met de lerarenopleidingen aan de slag gegaan. Onze eerste vraag was: wat verandert er wezenlijk en wat hebben docenten nodig om daarmee te kunnen werken?”

Welke kansen bieden de nieuwe kerndoelen voor jouw vakgebied?

“Aardrijkskunde gaat over de wereld om ons heen en de samenhang tussen mens, natuur en samenleving. Die samenhang krijgt in de nieuwe kerndoelen meer nadruk. Je zou dus kunnen zeggen dat de kerndoelen nog aardrijkskundiger zijn geworden!Burgerschap, taalvaardigheid en rekenen hebben bijvoorbeeld al een plek in ons vak. De nieuwe kerndoelen bieden kansen om die verbindingen bewuster te benutten. Ook is er meer aandacht voor de leefomgeving, toekomstdenken en het bekijken van vraagstukken vanuit verschillende perspectieven. Daarmee kunnen we leerlingen nog beter laten ervaren hoe aardrijkskunde helpt om de wereld te begrijpen en na te denken over hun eigen rol daarin.”

Welke uitdagingen zie je bij de invoering van de nieuwe kerndoelen?

“Tijd is een grote uitdaging. Veel docenten herkennen het wel: aan het einde van de week heb je nog allerlei goede ideeën, maar geen tijd meer om ze uit te voeren. Meer samenhang in het onderwijs biedt mogelijkheden, maar vraagt ook om overleg en duidelijke keuzes. Wat doen we al, wat willen we behouden en wat doen we bewust niet?Inhoudelijk blijven veel vertrouwde aardrijkskundige thema’s herkenbaar. De verandering zit vooral in de manier waarop we het onderwijs vormgeven. Naast kennis en vaardigheden krijgen bijvoorbeeld ervaringen opdoen en het verkennen van handelingsmogelijkheden meer nadruk. Dat vraagt om didactische keuzes. Ik hoop dat de kerndoelen docenten daarbij houvast en ruimte geven om goed onderwijs en mooie projecten te ontwikkelen.”

Welke kansen en uitdagingen zie je voor samenwerking tussen verschillende vakken?

“De wereld houdt zich niet aan de grenzen van schoolvakken. Een vraagstuk over klimaat, water of de inrichting van een wijk leent zich heel goed voor samenwerking. Voor docenten die al vakoverstijgend werken, kunnen de nieuwe kerndoelen een steun in de rug zijn. Voor anderen kan het een aanleiding zijn om daar eens mee te experimenteren. De uitdaging is om samen tijd te vinden en af te stemmen wat ieder vak bijdraagt. Beginnen met een concreet vraagstuk kan helpen om die samenwerking behapbaar te maken.”

Wat gaan jullie de komende tijd doen rondom de nieuwe kerndoelen?

“We ontwikkelen samen met de lerarenopleidingen een professionaliseringsaanbod voor aardrijkskundedocenten in de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Dat bestaat uit drie stappen: informeren, verdiepen en vertalen naar de eigen praktijk.We beginnen met een vooraf opgenomen webinar in de vorm van een podcastgesprek. Daarin bespreken we waarom de kerndoelen veranderen, wat dat betekent voor aardrijkskunde en wat er van docenten wordt verwacht. Docenten kunnen dit bekijken op een moment dat hun uitkomt.Voor de verdieping hebben we elf bouwstenen benoemd, zoals burgerschap, taalvaardigheid, digitale geletterdheid, toekomstdenken en geografisch denken. De lerarenopleidingen ontwikkelen daarbij cursussen en workshops. Docenten kiezen zelf welke verdieping aansluit bij hun behoefte.De derde stap is de vertaling naar de eigen school: samen met de sectie kijken naar het lesprogramma en de jaarplanning. De huidige onderwijspraktijk vormt het fundament. Met de bouwstenen werk je verder aan aardrijkskundeonderwijs dat past bij de nieuwe kerndoelen. Op de KNAG Onderwijsdag op 2 december lanceren we het aanbod.”

Naar welke activiteiten kijk je het meest uit?

“Op dit moment kijk ik erg uit naar het opnemen van het webinar. We doen dat met enthousiaste mensen die zelf aan de ontwikkeling van de kerndoelen hebben meegewerkt. Zij kunnen goed uitleggen welke gedachten en keuzes erachter zitten. Het is mooi om dat verhaal samen toegankelijk te maken voor docenten.Daarnaast kijk ik uit naar de KNAG Onderwijsdag op 2 december. Dan presenteren we het professionaliseringsaanbod en kunnen docenten ermee aan de slag. Daar komt veel voorbereiding samen!”

Welke bron inspireert jou in dit proces en zou je graag met andere leraren willen delen?

“Mijn grootste inspiratiebron zijn mijn eigen kinderen. Ze zitten allebei nog op de basisschool en ontdekken de wereld met een prachtige onbevangenheid. Een golf op het strand of de plek waar de zon ondergaat kan al aanleiding zijn voor verwondering en allerlei vragen.Die blik zou ik graag met andere leraren delen: kijk af en toe door de ogen van een kind naar de wereld. Wat valt op? Wat roept vragen op? Daar begint voor mij aardrijkskunde.Dat ik nu mag meewerken aan de voorbereiding op de nieuwe kerndoelen, maakt het ook persoonlijk. Mijn oudste zoon gaat over drie jaar naar de middelbare school en krijgt dan onderwijs vanuit die nieuwe kerndoelen. Het idee dat ik daar een bijdrage aan mag leveren, maakt mijn moederhart blij.”

Lees meer over de onderwijsdag ‘Van wie is de ruimte?’ op 2 december 2026 op de website van KNAG. Meer informatie over tijdschrift Geografie vind je op de tijdschriftpagina van de website.

De verschillende portretten van de vakverenigingen en de kerndoelen zullen ook te vinden zijn op de nieuwe website van Platform VVVO die medio november beschikbaar is.

beeld leerlingen: KNAG