De islam hoort wél bij Nederland
Dirk Wanrooij schreef De islam hoort wél bij Nederland (2026). Hij stelt hierin kritische vragen bij onze beeldvorming. We vroegen hem naar de aanleiding van het boek en naar belangrijke thema’s.
- Auteur
- Dirk Wanrooij
- Uitgeverij
- De Geus
- Verschenen
- 2026
- Pagina's
- 208
- Bindwijze
- Paperback
- ISBN
- 9789044552355
Wat was de aanleiding voor het boek?
“Ik heb dik drie jaar gewerkt in het islamitisch onderwijs. In die periode werd ik vooral getroffen door het verschil dat ik ervoer tussen enerzijds mijn dagelijkse ervaringen binnen de school en anderzijds de manier waarop erover gesproken werd buiten de school, door vrienden en kennissen en in het publieke domein.
Om daar een voorbeeld van te geven: mij werd dan vaak gevraagd of er op ‘die school’, dan wel ‘gewoon Nederlands’ werd gesproken. En dat is natuurlijk gek, want we hebben het hier over een Nederlandse school voor Nederlandse leerlingen, dus natuurlijk wordt er Nederlands gesproken. Of er werd met een zekere argwaan gevraagd naar mijn eigen religieuze achtergrond. Of ik dan ook moslim was. Nee, ik ben leerkracht – het is totaal irrelevant of ik moslim of christen of wat dan ook ben. In al deze vragen schemerde toch een soort ongemak door. Een idee dat het islamitisch onderwijs iets anders is, iets is dat niet bij Nederland hoort, en misschien zelfs wel iets waar een dreiging vanuit gaat. Nou, dat beeld heb ik met dit boek willen bijstellen. Want ik ben inmiddels gewoon echt pro-islamitisch onderwijs. En ook dat kan ik verklaren. Namelijk, in een land als Nederland, een land dat een geschiedenis kent van verzuiling voor de emancipatie van verschillende groepen, denk ik dat het islamitisch onderwijs belangrijk is voor identiteitsvorming van Nederlandse moslims. Er wordt binnen dat onderwijs namelijk onherroepelijk gewerkt aan een Nederlandse islamitische identiteit.”
Wat is de belangrijkste vraag die je stelt?
“In het boek vertrek ik vanuit mijn eigen ervaringen op school. Ik merk dat ik in mijn dagelijkse praktijk in de klas tegen een aantal dingen aanloop. Bijvoorbeeld het feit dat de kinderen in mijn klas zichzelf niet als Nederlander zien, maar mij wel. Dit ondanks het feit dat ik meer dan de helft van mijn leven in het buitenland heb gewoond. Maar dat is totaal irrelevant. Dáár gaat het niet om. Maar waar gaat het dan wel om? Wat vormt die identiteitsbeleving van mijn leerlingen, waar ligt de grens van die identiteit en welke rol spelen wij – degenen die wél automatisch een volwaardig Nederlanderschap verkrijgen – daarin? Wat delen wij met elkaar? Vervolgens dringen zich allerlei vervolgvragen op. Bijvoorbeeld over de rol van ons geschiedenisonderwijs, over wat we allemaal niet weten over elkaar en hoe dat tot onbegrip kan leiden, en over waar bepaalde stigma’s vandaan komen. Wat doet het met een klas kinderen als zij in een land wonen waar ze zich blijkbaar toch een beetje tweederangsburgers voelen? Dit terwijl er een genocide plaatsvindt en de slachtoffers daarvan bijna allemaal dezelfde namen en hetzelfde uiterlijk hebben als zij?”
Welke denkers en schrijvers inspireerden je vooral bij het boek?
“Hoewel het misschien wat afgezaagd klinkt, wil ik eerst vermelden dat mijn collega’s mijn grootste inspiratie waren. De manier waarop zij hun vak beoefenden, maar ook de manier waarop zij in het leven stonden, heb ik als erg indrukwekkend ervaren. Verder zijn er tal van schrijvers en denkers die me op weg hebben geholpen. Ik citeer cultureel antropoloog Sinan Çankaya, maar ook mensen als Bilal ben Abdelkarim, Anil Ramdas en Nadia Bouras. Op een meer theoretisch niveau ben ik erg beïnvloed door Frantz Fanon en Houria Bouteldja.”
Wat is het belangrijkste inzicht dat je opdeed bij het schrijven?
“Het belangrijkste inzicht is dat we allemaal – ik ook – meer gevangenzitten in bepaalde aannames dan we denken en misschien bereid zijn te accepteren. We hebben blijkbaar allemaal vooringenomen ideeën over ‘de ander’, die nauw verweven zijn met bepaalde stereotypen, ook als we denken dat we daar als individu immuun voor zijn. Het is denk ik belangrijk – en vooral in het onderwijs – om je bewust te worden van je eigen ideeën en je eigen aannames om je te kunnen blijven inleven in een ander.”
Wat veranderde het boek in jouw denken en handelen?
“Het onderzoek dat ik heb gedaan en het schrijfproces maakten dat ik toch met een iets andere bril naar Nederland ben gaan kijken. Ik ben nu een stuk kritischer op de verhalen die we onszelf en anderen over ons vertellen, merk ik.”Wat hoop je dat het boek zal doen?“Ik hoop dat mensen die het boek lezen bereid zijn hun eigen aannames tegen het licht te houden en vooral ook hun ideeën over de islam in Nederland en het islamitisch onderwijs in een ander, breder perspectief kunnen plaatsen.”
beeld: LinkedIn